Antidemocratisch gedrag in Nederland
Voorbeelden april 2025
2 april 2025 In Best is een informatieavond over een azc voortijdig afgebroken omdat relschoppers de zaal probeerden te betreden, met eieren gooiden en de confrontatie met de politie zochten. Hierbij werd één minderjarige voor het gebruik van vuurwerk gearresteerd. Dit is antidemocratisch gedrag van de betreffende burgers op basis van het criterium vorm (A).
4 april 2025 Minister Eppo Bruins heeft de Tweede Kamet een brief gestuurd over de hervorming van het publieke omroepbestel. Uit die brief blijkt niet dat het uitvoeren van die hervormingen geen ondermijning en/of onderfinanciering van het publieke omroepbestel tot gevolg heeft. Bij zo’n grote hervorming horen ten minste twee onafhankelijk audits die idealiter bevestigen dat de publieke nieuwsvoorziening niet onder deze plannen zal lijden. Daarom kan minister Bruins antidemocratisch gedrag op basis van het criterium feitelijkheid gedrag verweten worden. Hij hoort dit soort onafhankelijke audits reeds vóór het opstellen van dit soort plannen uit te laten voeren om zeker te weten dat de voorgestelde hervorming het functioneren van de democratie niet aantast.
7 april 2025 Na vier maanden wachten hadden de Nederlandse hulporganisaties een gesprek met premier Dick Schoof en minister Caspar Veldkamp over de situatie in Gaza. Na afloop waren de NGO’s naar eigen zeggen diep geschokt over de houding van het kabinet, dat nog steeds geen veroordeling wilde uitspreken en het nog steeds wilde houden bij stille diplomatie. Gezien het feit dat ernstige mensenrechtenschendingen of oorlogsmisdaden door bijvoorbeeld Rusland, Syrië of Myanmar wel veroordeeld worden door de Nederlandse regering is hier sprake van het meten met 2 maten, hetgeen antidemocratisch gedrag is op basis van het criterium betrouwbaarheid.
De inspectie Justitie en Veiligheid oordeelt dat het Openbaar Ministerie (OM) de advocaat Inez Weski twee jaar geleden onrechtmatig gedetineerd heeft na haar arrestatie. Strijdigheid met de Penitentiaire beginselenwet en het ICPPED-verdrag is vastgesteld. Dit is antidemocratisch gedrag van het OM op basis van de criteria terughoudendheid en betrouwbaarheid. In feite is er ook sprake geweest van intimidatie en geweld door het OM, hetgeen ernstig antidemocratisch gedrag is op basis van het criterium vorm (C).
8 april 2025 De Eerste Kamer heeft ingestemd met de onderwijsbegroting voor 2025, waarin de omstreden bezuinigingen op onderzoeksbeurzen zijn opgenomen. Deze onderwijsbegroting impliceert een eenzijdige opzegging door de regering van het ‘Bestuursakkoord 2022 hoger onderwijs en wetenschap’, dat een looptijd had tot 2032. Deze eenzijdige opzegging van het 10-jarige bestuursakkoord na 1 jaar is daarmee juridisch rechtmatig. Echter, het kabinet, de voorstemmers uit de Tweede Kamer en de voorstemmers uit de Eerste Kamer kan antidemocratisch gedrag verweten worden op basis van de criteria terughoudendheid en betrouwbaarheid. De politiek heeft de randen van de wet opgezocht en heeft een zeer forse vertrouwensbreuk met het hoger onderwijs en de wetenschap veroorzaakt. Nog afgezien van het feit dat de universiteiten op basis van dat bestuursakkoord al waren gaan investeren in meerjarige projecten en bijbehorende wetenschappelijke staf, investeringen die meteen weer afgebouwd moesten gaan worden. Tilburg University en de Radboud Universiteit hebben aangekondigd naar de rechter te stappen.
Een meerderheid in de Tweede Kamer heeft een motie aangenomen die het kabinet oproept het voorstel voor een transgenderwet in te trekken. De wet heeft o.a. ten doel geslachtsregistratie te vergemakkelijken. Deze motie heeft tot gevolg dat de vrije uitwisseling van ideeën rondom deze wet via bijvoorbeeld hoorzittingen en/of een publiek debat in de Tweede Kamer verhinderd wordt. Dit is antidemocratisch gedrag van de voorstemmers op basis van de criteria betrouwbaarheid en burger.
17 april 2025 De tijdelijke commissie Grondrechten en Constitutionele toetsing constateert dat asielwetten zoals de Asielnoodmaatregelenwet en het tweestatusstelsel van minister Marjolein Faber niet voorzien in een “zorgvuldige belangenafweging” en de grondrechten onvoldoende waarborgen. Desondanks zegt de minister van plan te zijn de wetten door te voeren. Dit is antidemocratisch gedrag op basis van de criteria scheiding en terughoudendheid.
Uit de Voorjaarsnota blijkt dat minister Fleur Agema (PVV) fors bezuinigt op het toezicht op de zorg. De uit 34 medewerkers bestaande afdeling van de Autoriteit Consument en Markt (ACM), die controleert of organisaties in de zorgsector niet te veel economische macht krijgen, wordt opgeheven. Elke ingreep van de regering in een onafhankelijke toezichthouder moet met argwaan bekeken worden. Zonder tenminste 2 onafhankelijke audits, die bevestigen dat dit het behalen van de doelstellingen van de ACM niet essentieel of teveel beperkt, mag zo’n bezuiniging niet doorgevoerd worden. En het opzettelijk verzwakken van een onafhankelijk orgaan schept de schijn van mogelijk onterechte machtsuitoefening en ondermijnt het vertrouwen in het democratische proces. Daarom is dit antidemocratisch gedrag op basis van de criteria evenwicht en betrouwbaarheid.
22 april 2025 De afdeling advisering van de Raad van State heeft het advies vastgesteld over het initiatiefwetsvoorstel van de Tweede Kamerleden Joost Eerdmans (JA21) en Dilan Yesilgöz (VVD) over het uitbreiden van het taakstrafverbod. Het advies meldt dat het wetsvoorstel recidive verhoogt, lichte gevallen miskent, tot disproportionele straffen leidt en dat er in deze vorm geen parlementaire tijd aan het initiatiefwetsvoorstel besteed zou moeten worden. Joost Eerdmans en Dilan Yesilgöz hebben hier antidemocratisch gedrag vertoond op basis van het criterium terughoudendheid.
23 april 2025 Het advies van de Raad van State op het omstreden voorstel van NSC (samen met BBB, PVV en SP) om werknemers en gepensioneerden inspraak te geven bij de overgang op het nieuwe pensioenstelsel was negatief. NSC-woordvoerder Agnes Joseph noemde de kritiek van de Raad van State (en toezichthouders) ‘een stortvloed van onbewezen stellingen’. Zij zijn ‘tegen ons tekeer gegaan’, zei ze. ‘Kennelijk is dat hun stijl.’ Maar zij zitten er allemaal naast, volgens Agnes Joseph, die benadrukte dat zij zelf uit de pensioensector komt. Dit is niet de manier om met kritiek van de Raad van State (en toezichthouders) op een voorstel om te gaan, zeker niet voor een NSC-parlementariër, en is antidemocratisch gedrag op basis van het criterium scheiding.